Johanna Unzueta / Moira Zoitl – The Many Names of Blue

W rozmowie z artystkami Johanną Unzuetą i Moirą Zoitl kuratorka wystawy „This Might Be A Place For Hummingbirds”, Antje Weitzel, przybliża historię indygo oraz tradycje kulturowe i techniki barwienia przy użyciu tego barwnika. Indigo, znane również jako nila, añil, xiquilite czy aizome, jest od starożytności wykorzystywane i sprzedawane jako barwnik w Azji Południowo-Wschodniej, na Bliskim Wschodzie, w Afryce oraz w obu Amerykach. Jego historia odzwierciedla kolonialne praktyki i szlaki handlowe, ściśle powiązane z eksploatacją zasobów naturalnych i ludzi.

W Gwatemali indygo było pozyskiwane z lokalnych roślin już w późnym okresie preklasycznym przez Majów. Jest to jeden ze składników tzw. błękitu Majów. Pod hiszpańskim panowaniem kolonialnym indygo stało się w 1760 r. popularnym produktem eksportowym Królestwa Gwatemali, administracyjnego centrum imperium hiszpańskiego w Ameryce Środkowej i centrum podatkowego handlu indygo. Boom na indygo został przerwany przez ostrą konkurencję ze strony plantacji amerykańskich i indyjskich, a ostatecznie przez rozwój indygo syntetycznego. Opracowana przez Adolfa von Baeyera dla firmy Badische Anilin- und Soda-Fabrik (BASF) metoda syntezy doprowadziła do załamania rynków naturalnego indygo. Obecnie indygo jest wykorzystywane głównie do barwienia bawełnianych tkanin dżinsowych przeznaczonych do produkcji dżinsów.

W twórczości Johanny Unzuety naturalny indygo pozyskiwany z roślin odgrywa kluczową rolę. Na wystawie „This Might Be A Place For Hummingbirds” Unzueta prezentuje nowe trójwymiarowe rysunki, które powstały w wyniku jej pracy z technikami barwienia indygo w Gwatemali. Od kilku lat artystka ściśle współpracuje z różnymi inicjatywami w Gwatemali, które eksperymentują z indygo pozyskiwanym z roślin i próbują reaktywować oraz promować etyczne, całkowicie naturalne techniki barwienia.

W swoim projekcie „According to blueprint” (2018) Moira Zoitl zajmuje się początkami cyjanotypii i jej rozpowszechnieniem w Europie Środkowej. Jest to technika drukowania na tkaninach z niebiesko-białymi wzorami, w której jako barwnik wykorzystuje się indygo. Za pomocą performansu, cyjanotypii (odbitek żelazowo-niebieskich), obiektów i tkanin Zoitl nawiązuje do złożonych znaczeń kulturowo-historycznych koloru niebieskiego, z którym w Europie Środkowej wiąże się religijność, tradycję i przywiązanie do ojczyzny, ale także z kolonialnymi mechanizmami wyzysku, jak na przykład uwieczniono w serii zdjęć fotografa Oscara Mallitte z 1877 roku. Można tu zobaczyć procesy i warunki pracy w fabryce indygo w indyjskim Allahabadzie. We współpracy z artystą Sajanem Manim powstała praca wideo, która na podstawie dokumentów fotograficznych przekłada sposoby produkcji surowca indygo i jego wykorzystanie do barwienia na niebiesko na działania performatywne.

Wydarzenie jest częścią projektu „This might be a place for humming birds”, którego kuratorami są Cagla Ilk i Antje Weitzel, prezentowanego od 16 listopada 2019 r. do 5 lutego 2020 r. w galerii im Körnerpark, w dzielnicy Berlin-Neukölln.

Wydarzenie wspierane jest przez Senacki Departament Kultury i Europy / Program Otwartego Wsparcia oraz Instytut Stosunków Zagranicznych (ifa).